Yoğunluk kavramı nasıl tanımlanır
Aroma yoğunluğu, bir tütünün notalarının ne kadar güçlü algılandığını anlatan bir ölçüttür; lezzet zenginliğiyle karıştırılmamalıdır. Tadıma ateşlemeden girişmek işinizi kolaylaştırır, çünkü çubuğun çıplak kokusu elinize bir referans noktası sağlar özellikle yeni başlayanların gözünden kaçan bir noktadır. Burada no. 1 tubos benzeri tüple korunan bir kutu ve sivri uçlu tekli puro gibi tekli bir çubuk karşılaştırılabilir. Yakılmamış çubuğu çekerken damakta beliren koku ne kadar net ise aroma gücü o kadar yüksek sayılır hem de bu basit adım bütün notları daha güvenilir bir temele oturtur. Notu hemen yazmak gerekir, çünkü bellek çabucak silikleşir. Aynı çubuğu birkaç kez koklamak hatayı azaltır zira gürültülü ortamlarda hafif kokular çabucak gözden kaybolur. Aroma gücü tek başına iyilik ölçüsü sayılmaz; yalnızca şiddeti anlatır. Bu yüzden ilk tadımda acele etmemek ve ölçütleri baştan netleştirmek işin temeli sayılır. Kriter netleşince her puro aynı cetvelle değerlendirilir böylece yorumlar birbirini destekler. Tadım esnasında telefon kenarda kalırsa dikkat güçlenir.
Yanışın üç evresinde aroma gücü
Bir çubuğun aroması yanış boyunca değişir; bu yüzden aroma gücünü tek seferde değerlendirmek doğru olmaz üstelik erken acele edip sonuç çıkarmak sık görülen bir yanlıştır. İlk üçte birlik bölümde koku genellikle yumuşak ama temiz gelir tabii ki bu sıralama her çubukta birebir tekrar etmeyebilir. Tadımda no. 3 tubos gibi tüplü ve kısa bir çubukta bu evre çabuk geçer zira asıl tat genellikle bu kısımda saklıdır. İkinci evrede aroma gücü çoğu zaman zirveye yaklaşır ve tonlar belirginleşir hem de çoğu zaman başlangıçtaki çekişlerden edinilen izlenim yarım olur. Kısa kalın çaplı vitola gibi kalın çaplı bir vitolada bu artış daha yavaş gelir nitekim bu sebeple yavaş ilerlemek fayda getirir. Sonlara doğru sıcaklık arttığından sertçe notalar öne çıkabilir nitekim ısınmış yaprak kendi karakterini ancak ortalarda ortaya koyar. Her evre için ayrı bir puan vermek daha adil sonuç sağlar. Bölümlerin sınırı çoğu zaman keskin değildir, o nedenle yaklaşık olarak üç parçaya bölmek işinizi görür. Değişimleri yakalamak için çekiş aralığını sabit tutmak önemlidir. Çok sık çekmek sıcaklığı yükseltir ve aromayı çarpıtır.
Beş basamaklı puan ölçeğiyle yoğunluk notu verme
Yoğunluğu sayıya dökmek kişisel yorumu daha net kılar mutlaka aynı aydınlatma ve sessiz bir ortam seçilmelidir. Birden beşe uzanan bir skala çoğu tadımcı için yeterlidir bu da değerlendirmeleri kişiden kişiye daha tutarlı yapar. 1 hafif aromayı, beş de damakta baskın duran güçlü notayı anlatır böylece odak bölünmez ve yorum kalitesi yükselir. On beş dakikalık puro gibi ince ve kısa bir çubuk çoğunlukla düşük basamaklarda kalır hem de ileride okunduğunda neyi düşündüğünüz hemen hatırlanır. Petit julietas 25'lik neye benzer gibi aynı boydaki bir kutu ise tatlı tonları yüzünden benzer bir puan alabilir yoksa aynı çubuk iki farklı puan çıkarabilir. Notu yazmadan önce en az üç çekiş yapmak gerekir diğer taraftan yarım puanlar yazmak gereksiz bir karmaşa yaratır. Skalayı her seferinde değiştirmemek kıyaslamayı güvenilir yapar. Skalanın ortası genellikle tercih edilen puandır, çünkü ılımlı çubuklar çoğunluğu oluşturur. Uç noktalardaki puanlar yalnızca belirgin durumlarda kullanılmalıdır. Böylece not defteri ayırt edici kalır.
Çubuk kalınlığı aromayı nasıl değiştirir
Çubuğun kalınlığı, yanışın sıcaklığını ve yoğunluğunu doğrudan etkiler bu yüzden kül hattının eşit ilerlemesini de izlemek gerekir. Dar çaplı bir çubuk hızla yanar, bu yüzden baharatlı notalar erken belirir nitekim ince çubuklarda sıcaklık birikimi belirgin biçimde çabuktur. Petit royales nasıl içilir benzeri ince ve kısa bir çubukta bu etkiyi hemen gözlemlersiniz ısınma hızı ise aromayı hemen değiştiren bir etkendir. Kalın gövdelerde duman daha serin gelir ama notalar sonradan belirir hem de bu hız aromanın okunma süresini daraltır. Romeo julieta regalias londres benzeri bal ve badem tonlu bir kutu bu çizgiyi iyi örnekler küllenme düzensizse not bölümüne eklenmelidir. Yavaş yanış aromayı daha okunur yapar fakat gücünü düşürmez aksine geniş gövdede ısı daha geniş bir alana yayılır. Bu yüzden kalınlığı kayıtlara eklemek unutulmamalı. Farklı kalınlıklarda iki ürünü aynı günde denerken önce dar çaplıyı sonra geniş çaplıyı içmek mantıklıdır. Böylece güçlü aroma ince olanın tadını bastırmaz. Aradaki bekleme zamanı en az yarım saat tutulmalıdır.
Koku ile tadı birbirinden ayırarak değerlendirme
Lezzet iki kanaldan gelir: damaktaki tat ile burun boşluğunun duyduğu koku hâlbuki ikisi birbirini besler ama eş anlamlı değildir. Gücü dikkatle yorumlamak için ikisini ayrı yazmak gerekir bu ayrım başta küçük gelse de yorumları oldukça değiştirir. Nefesi ağızdan bırakırken burun yoluyla yavaşça çıkarmak retrohale yöntemidir mesela hafif bir soluk aromayı çok geniş gösterir. Short churchills benzeri kremsi bir robusto bu denemede aroma tarafını belirgin gösterir üstelik burun tıkalıyken denenen değerlendirmeler güvenilir sayılmaz. Short sports gibi ince bir çubuk ise fındıksı notayı daha hızlı geçirir hızlı bir çekiş ise narin notaları örter. Güç damakta zayıf fakat burunda yüksek çıkabilir benzer biçimde ağır bir öğünden hemen sonra duyarlılık körelir. Bu iki izlenimi karşılaştırmak aydınlatıcıdır; İki puanı ayrı yazmak yanılgıyı önler. Yeni başlayan tadımcılar için ilk adımda burundan gelen ipuçlarına odaklanmak daha kolaydır. Deneyim arttıkça dil tarafı da detay vermeye başlar. Farklı aromaları isimlendirmeyi denemek algıyı güçlendirir.
Tadımdan önce damağı sıfırlamanın yolları
Ağız yorulduğunda yoğunluk gerçekte olduğundan zayıf algılanır üstelik yemek aralarında tadım yapıyorsanız bu önlem daha da değer kazanır. Dolayısıyla her çubuktan sonra oda sıcaklığında su almak yararlı olur bu küçük özen yoğunluğun olduğu gibi okunmasını sağlar. Geniş çaplı puro kutusu benzeri geniş çaplı, serin dumanlı bir kutu tadılıyorsa sade soda yeterlidir çünkü yorgun bir ağız en güçlü notayı dahi soluk gösterir. Şekersiz kahve kavrulmuş tonlarını güçlendirir, şekerli içecek ise onları bastırır ayrıca buzlu sıvılar damağı uyuşturur ve aroma hissini düşürür. Beşli ince puro paketi gibi ince ve beşli bir pakette çiçeksi notası suyla daha net anlaşılır o nedenle temizlik adımı ihmal edilmemelidir. Eşlikçiyi her tadımda aynı seçmek karşılaştırmayı bozmaz gerçekten tatlı sıvıdan sonra baharatlı notalar olduğundan sert hissedilir. Yemekten hemen sonra tadım denemek doğru olmaz. Kahve ve su dışında çay da kullanılabilir; asıl mesele içeceğin sade olmasıdır. Damak tazelendikten ardından birkaç dakika ara vermek faydalıdır. Hızlıca başlanan tadım çoğunlukla eksik kalır.
Küçük çubuklarda aroma nasıl okunur
Küçük çubuk ölçüsünde içim hızlı olduğundan aroma dalgalanması daha az bir aralıkta kalır üstelik başlangıç notu bu boylarda çabucak silinebilir. Dolayısıyla ilk çekişler ile son çekişler arasındaki oynamayı yakalamak daha zordur bu sebeple kısa bir ölçü büyük boy bir ürüne göre daha sabırlı incelenmelidir. Club kalınlığında sigarillo gibi club kalınlığında bir çubuk orta bölümü genişletir ve aroma gücünü izlemeyi rahatlatır zira her çekişin ağırlığı daha büyüktür. Romeo julieta 20 mini gibi mini ölçü ise kakao tonunu çabucak ortaya koyup sona erer zira değişim dakikalar değil birkaç çekişte olup biter. Kısa çubuklarda iki çubuk denemek tek denemeden daha sağlam sonuç sunar bu nedenle sakin ve dengeli çekiş tercih edilir. Teneke kutu kokusu yakmadan önceki ilk izlenimi oluşturur bu nedenle yazmayı yanış sürerken değil de bitişten hemen sonra denemek daha rahattır. Bunu ayrı yazmak yararlıdır. Ölçü kısaldıkça tat ayrıntısı azalır, ama yoğunluk hissi korunabilir. Bu yüzden sigarillo değerlendirmelerini puro notlarıyla birebir karşılaştırmamak gerekir. Ayrı bir sayfa açmak yararlıdır.
Tadım defteri tutmak ve aynı çubuğu tekrar denemek
Bir defalık bir tadım yoğunluk hakkında kesin bir yargı vermez yani her tadım önceki denemenin üzerine eklenir. Günün yorgunluğu, ortam ve saat izlenimi etkiler bu alışkanlık üç dört tadımdan ardından belirgin katkı sağlar. Dolayısıyla küçük bir not defteri tutmak fayda sağlar aksi takdirde benzer notalar defalarca yeniden öğrenilir. Yıl dönümü sürümü puro gibi yıl dönümü sürümü bir puro farklı günlerde denendiğinde sedir notası aynı kalıyor mu anlaşılır üstelik aynı çubuğa geri dönüp bakmak ilerlemeyi ölçmenizi sağlar. Bastiones kutusu yoğunluğu nasıl benzeri koyu ve kalın gövdeli bir kutu de aroma notunun ne kadar oynadığını ortaya koyar bu durum boşa emeğe yol açar. Tarih, puro ismi ve not tabloya girilmelidir nitekim en eski kayıtlar ileride okunduğunda ilginç farklar barındırır. Puanlar birbirinden iki basamaktan çok sapma çıkıyorsa koşullar yeniden düşünülmelidir. Haftalar içinde kendi ölçeğiniz oturur. Kayıtta öz ifadeler ayrıntılı paragraflardan daha işlevseldir. Mesela orta bölüm güçlü sedir tonu şeklinde bir kayıt yeterli sayılır. Sonradan bakıldığında anlaşılır olmalıdır.
Yumuşak içim ile güçlü aroma arasındaki denge
Dolgunluk, içimin damaktaki dokusunu anlatır; yoğunluk ise tatların belirginliğidir zira bu iki ölçüt aynı yönde hareket etmek zorunda olmaz. Bu iki kavram sıklıkla birbirinin yerine anılır, oysa bağımsız değerlendirilir bu iki kavramı ayırmak sonuçta daha gerçekçi bir değerlendirme ortaya çıkarır. El principe benzeri küçük boy, yumuşak bir puro hafif gövdeli olup sedir notasını net verebilir örneğin ağır bir duman sönük bir aromayla birleşebilir. La cabaña gibi dengeli bir kutu de orta gövdeyle badem notasını güçlü tutar üstelik dolgun bir duman aromasız de olabilir. Demek ki hafif içimli bir puro yüksek lezzet verebilir aksi hâl da geçerlidir. Bunu ayırt etmek için iki puan tutmak işe yarar bu nedenle tek kelimeyle güçlü demek yerine ikisini ayrı değerlendirmek iyidir. Dolgunluğa bakarak yoğunluğu hesaplamak yanlış sonuç verir. Birbirine yakın dolgunlukta iki çubuk içinde yoğunluk farkı aramak hassas bir beceridir. Bu becerinin gelişmesi sabır ile düzenli kayıt almayı gerektirir. Nihayetinde en iyi ölçüt kendi tercihiniz kalır.
Nem ve havalandırma ile yoğunluk algısı
Oda, aroma algısını en az tütün kadar şekillendirir yani en iyi tadım koşulları sabitlemekle mümkündür. Nemi düşük bir havada tütün çabuk yanar böylece keskin tonlar öne geçer bu sebeple ortam koşullarını da kayda geçirmek akıllıca olur. Çok nemli havada ise çekiş tıkanır hem de lezzet silikleşir sıcaklık de tütünün ısınma hızını etkileyen ayrı bir etkendir. Tadımda la prado benzeri ahşap kutulu bir purosunu tadarken ahşabın tuttuğu nemi dikkate almak gerekir aksi halde farklı günlerde çıkan puan farkı üründen kaynaklanıyor sanılır. San cristobal magnífico puro gibi orta gövdeli onlu bir kutu benzer şartlarda karşılaştırılırsa ayrım net görülür tadım anı planlarken bunu hesaba katın. Temiz hava odadaki yabancı kokuları azaltır, parfüm de koku duyusunu şaşırtır oysa gerçek neden sıklıkla ortamdaki hava veya koku olur. Tadımı her seferinde aynı odada tekrarlamak en tutarlı yoldur. Kapalı bir ortamda koku yoğunlaşırsa sonraki denemenin tadı hatalı okunabilir. Pencere aralığı sağlamak genellikle işe yarar. Rüzgar fazla sertse kül yapısı bozulur.